Psychologia W głąb siebie

Empatia – lekcja wrażliwości

empatia-lekcja-wrazliwosci

Największym darem, jaki ofiarowała nam nasza inteligencja nie jest wcale umiejętność zapamiętania tabliczki mnożenia, nazw stolic świata, a nawet nie umiejętność wymyślenia nowych słów, urządzeń czy obrazów. Darem, który najbardziej nas rozwinął jest empatia.

Co to jest empatia?

Empatia, czyli inaczej współodczuwanie, jest to umiejętność wyobrażenia sobie, co przeżywa, myśli i czuje druga osoba. Jest to coś więcej, niż współczucie czy wspólna radość. To proces, dzięki któremu samą myślą jesteśmy w stanie wywołać u siebie określony stan emocjonalny.

Jest to cecha charakterystyczna dla człowieka, choć zwierzęta także wykazują zachowania empatyczne – pies kładzie nam głowę na kolanach, kot ociera o nasze nogi czy ramiona. Jednak jest to prosta reakcja na złe samopoczucie członka stada, natomiast ludzie potrafią odczuwać smutek nawet wtedy, gdy nigdy danej osoby nie spotkaliśmy.

Jak działa empatia?

Empatia wymaga specyficznego stanu umysłu, który psychologowie nazywają decentracją. Ponieważ stale mamy dostęp do własnych myśli, przekonań i uczuć, naturalnym jest, że stawiamy się w centrum naszej uwagi. Umiejętność oderwania się od tego centrum i spojrzenia na sytuację z cudzego punktu widzenia nazywamy właśnie decentracją.

Kiedy już się oderwiemy, musimy wykonać jeszcze trochę pracy i wyobrazić sobie, co może czuć druga osoba. Jest to bardzo trudne, ale im więcej mamy wiedzy i więcej przeżyliśmy, tym łatwiej będzie nam przywołać odpowiednie uczucia.

Joanna Pastuszka-Roczek

Największym darem, jaki ofiarowała nam nasza inteligencja nie jest wcale umiejętność zapamiętania tabliczki mnożenia, nazw stolic świata, a nawet nie umiejętność wymyślenia nowych słów, urządzeń czy obrazów. Darem, który najbardziej nas rozwinął jest empatia.

Dzięki empatii czujemy smutek, gdy komuś umarła bliska osoba, choć nas to nigdy jeszcze nie spotkało. Czujemy wstyd i upokorzenie okaleczonych arabskich kobiet, choć żadna z nas nie spotkała się z czymś takim w swoim otoczeniu. Cieszymy się, gdy bohaterom książki uda się pokonać przeciwności, choć akcja książki toczy się w zupełnie innych czasach. Płaczemy na filmach, cieszymy się cudzym szczęściem.

Zalety empatii

Dzięki empatii ludzie potrafią się lepiej zrozumieć, pomóc sobie w potrzebie i wspólnie przeżywać sukcesy i porażki. Szczególnym rodzajem empatii jest patriotyzm, który sprawia, że razem, jako naród, przeżywamy sportowe wydarzenia czy czujemy narodową dumę.

Empatia bardzo poszerza nasze horyzonty. Dzięki niej potrafimy wręcz „przeżyć więcej, niż jedno życie”. To właśnie ona sprawia, że posyłamy pomoc do Afryki. Jest naturalną blokadą przed zrobieniem komuś krzywdy.

Zagrożenia dla empatii

Empatii trzeba się nauczyć. Kobiety mają to szczęście, że od dzieciństwa są uczone reagowania na cudze emocje, uczy się nas rozpoznawania i reagowania na cudze nastroje. To sprawia, że o wiele łatwiej nam dokonać decentracji i „wejść w cudzą skórę”. Dziecko, które nigdy nie usłyszy od mamy, że nie wolno zabierać komuś zabawek, bo drugiemu dziecku jest przykro, nie będzie odczuwało empatii.

Joanna Pastuszka-Roczek

Największym darem, jaki ofiarowała nam nasza inteligencja nie jest wcale umiejętność zapamiętania tabliczki mnożenia, nazw stolic świata, a nawet nie umiejętność wymyślenia nowych słów, urządzeń czy obrazów. Darem, który najbardziej nas rozwinął jest empatia.

Niestety, panuje coraz powszechniejsze przekonanie, że empatia bardziej przeszkadza w życiu, niż pomaga. W końcu bez niej nie ma się wyrzutów sumienia, gdy dokonuje się oszustwa czy prowadzi interesy na cudzej krzywdzie. Człowiek sukcesu nie może być empatyczny, bo to oznaka słabości.

Również bardzo silne własne, negatywne uczucia blokują empatię. Osoby w depresji mają tendencję do rozpatrywania wszystkich spraw przez pryzmat swojego nieszczęścia i skupione są tylko na sobie i swoich problemach. Istnieje też spora grupa chorób umysłowych, które blokują umiejętność współodczuwania (na przykład autyzm, schizofrenia). Nie oznacza to jednak, że chorzy są źli – po prostu nie potrafią wyjść z własnej głowy.

Lekcje uwrażliwiania

Biznesmeni wysokiego szczebla bardzo często wręcz muszą chodzić na kursy, uczące ich empatii. Podobne lekcje organizuje się dla więźniów czy tak zwanej trudnej młodzieży. Empatia bardzo często jest niewygodna, bo zmusza nas do pomyślenia źle o sobie, gdy kogoś skrzywdziliśmy. Jednak bez niej nasz świat czeka czarna przyszłość.

Joanna Pastuszka-Roczek

Komentarze (6)

pati25

6 lat temu

Interesujący artykuł.Powinniśmy miećw sobie dużo empatii.Myślę,że osoby wrażliwe mają jej w sobie sporo.A także i osoby niepełnosprawne.Bardzo przeżywają emocje innych

Mindi

6 lat temu

Jednym przydałaby się dawka empatii a innym asertywności, takie jest moje zdanie… choć może gdyby empatia rozwinęła się u wszystkich to nie trzeba by się bronić przed wykorzystaniem.

Tess

6 lat temu

Empatia to wcale nie jest prosty proces w człowieku, przy problemach osobistych może powodować załamania bo przeżywa się wszystko dużo mocniej.

Zostaw komentarz